3 روش خانگی و علمی نگهداری زعفران | راز ماندگاری زعفران

زعفران متناسب با وضعیت مصرف در کابیت، یخچال و یا فریزر نگهداری می شود. زعفران خشک و بسته بندی شده در کابیت و فضای خشک و خنک نگهداری می گردد اما اگر زعفران دم شده حداکثر در یک هفته قابل مصرف باشد، در یخچال و اگر در بیشتر از یک هفته مصرف شود، در فریزر نگهداری می شود. روش نگهداری صحیح زعفران باعث افزایش تاریخ انقضا زعفران می شود.  لذا در نگهداری از آن حواستان را جمع کنید و ما در این بخش اصول نگهداری از زعفران را برای شما تشریح می کنیم.

جدول مقایسه روش های نگهداری زعفران

خلاصه مقاله نگهداری زعفران

نگهداری زعفران در دو صورت خشک شده و دم کرده نگهداری می شود. به طور کلی زعفران خشک شده می تواند با توجه به تاریخ درج شده روی بسته بندی بین 2 الی 3 سال قابل نگهداری است. امکان اینکه بیشتر از این مدت نگهداری شود نیز وجود دارد اما با افت کیفیت مواجه خواهیم بود. روش دیگر نگهداری زعفران به صورت دم شده است که مدت نگهداری آن در فریزر کمتر از 3 ماه و در یخچال کمتر از یک هفته است.

روش های نگهداری زعفران خشک و دم کرده

هر کالایی دارای یک زمان مصرف است و زعفران نیز دارای یک بازه‌ی زمانی مصرف مشخص است. نگهداری زعفران پس از اینکه مراحل خشک سازی با موفقیت به پایان رسید، به طور مستقیم روی کیفیت آن تاثیر دارد و به همین دلیل از اهمیت بالایی برخوردار است. چرا که کم شدن اسانس زعفران و کاهش عطر و بوی او، به معنای کاهش خواص زعفران است و این یعنی هر چه زعفران عطر و بو و رنگ خود را از دست بدهد، به همان میزان ارزش و کارایی آن هم پایین می آید. دو روش برای نگهداری زعفران وجود دارد:

شرایط نگهداری زعفران خشک

زعفران های بازار به شکل خشک شده به فروش می رسند. زعفران را باید در یک محیطی که خشک و تاریک است و از آب و هوایی خنک برخوردار است، نگه داری کنید. هرگز زعفران را در مقابل تابش مستقیم نور خورشید قرار ندهید زیرا موجب کاهش رنگ زعفران می شود و باعث می شود، کیفیت زعفران پایین بیاید؛ در نتیجه هنگام استفاده از آن، عطر و بوی همیشگی و بی نظیر خود را از دست می دهد. دمای مطلوبی که برای نگهداری زعفران گفته شده است، حدود 20 درجه سانتی گراد می باشد و رطوبت هوا هم باید کمتر از تقریبا %5 باشد.

شرایط نگهداری زعفران دم کرده

اگر تمایل دارید که زعفران خود را در فضای یخچال نگهداری کنید، باید مراحل زیر را طی کنید:

• آسیاب کردن زعفران خشک شده
• دم کردن زعفران آسیاب شده
• نگهداری زعفران دم شده در جای خنک (یخچال و فریزر)

آسیاب کردن زعفران خشک شده

آسیاب کردن زعفران کار آسانی است چون با هر وسیله ای که در خانه دارید، می توانید به آسیاب کردن زعفران بپردازید. البته اگر با یک وسیله چوبی این کار را انجام بدهید، بهتر است. بعد از آسیاب کردن، زعفران را خرد کنید تا به تکه های کوچکی تبدیل شود. اگر زعفرانی که خریده اید خشک نباشد، باید آن را قبل از آسیاب کردن با انتخاب یکی از بهترین روش های خشک کردن زعفران متناسب با شرایط و مقدار زعفران خشک کنید.

دم کردن زعفران آسیاب شده

برای دم کردن زعفران روش های مختلفی وجود دارد که بهترین روش از جهت کیفیت، دم کردن زعفران با یخ هست که در این شرایط، نه تنها رنگ بیشتری از زعفران را به دست می آورید، بلکه برای فریز کردن آن هم زمان بیشتری دارید.

البته می توان از همان روش سنتی هم استفاده کرد. بدین صورت که مقداری از آب جوش را بر روی زعفران بریزید و محلول به دست آمده را بر روی حرارت غیر مسقیم (همچون بالای سماوری که شعله کمی دارد) قرار دهید. اجازه دهید زعفران به خوبی رنگ خود را به آب منتقل کند و مقداری از آن آب هم بخار شود. این بخار شدن موجب راحتی در نگهداری زعفران می شود زیرا آب آن کاهش یافته است. زمانی که زعفران دم کشید وقت آن است که کمی خنک شود سپس آن را فریز نمایید.

نگهداری زعفران دم شده در جای خنک

پس از اینکه زعفران به طور صحیح آسیاب و دم شده است، با توجه به حجم زعفران دم کرده ای که مورد استفاده قرار می دهید، می توانید آن در یخچال یا فریزر نگهداری کنید. پیش از قرار دادن زعفران در یخچال یا فریزر، آن را در ظرف در بسته ترجیحاً شیشه ای قرار دهید. توجه داشته باشید که هنگام خارج کردن زعفران از این فضای خنک، پس از مصرف بخش مورد استفاده باید سریع به محیط خنک بازگردد.

محصول پیدا نشد.

نگهداری زعفران در یخچال

نگهداری زعفران در یخچال به طور چشمگیری موجب کند شدن فرآیند فاسد شدن آن می شود و می توان زعفران را برای مدت بیشتری با حفظ کیفیت آن نگهداری نمود. توجه کنید که نگهداری زعفران در یخچال نباید بیشتر از 1 هفته طول بکشد. در غیر این صورت، زعفران ساختار اصلی و ارزشمند خود را همچون رنگ، عطر و طعم را از دست خواهد داد و کیفیتش افت خواهد کرد. هنگامی که زعفران را برای مصرف از یخچال بیرون آوردید، باقی مانده زعفران را به سرعت به یخچال بازگردانید.

نگهداری زعفران در فریزر

برای فریز کردن زعفران، آن را در بسته های کوچک یخی نگهداری کنید که هر وقت به آن احتیاج داشتید، به راحتی بتوانید استفاده کنید. توجه داشته باشید که هنگامی باید زعفران را در فریزر قرار دهید که بخواهید در بیشتر از یک هفته آن را مصرف کنید. به طور مکرر نباید زعفران دم شده را از فریزر بیرون بیاوردید. بلکه حداکثر هر یک هفته به مقدار مصرف مد نظر از زعفران را بردارید و باقی آن را سریع به فریزر بازگردانید.

می توانید زعفران را در قالب یخ در فریزر قرار دهید و سپس به شکل مکعب یخ زده در مصارف خود استفاده کنید که هم جلوه زیبایی دارد و هم راحت تر مورد استفاده قرار می گیرد.

شرایط نگهداری زعفران در انبار

برای نگهداری زعفران در انبار اهمیت دارد که زعفران را در ظرفی با جنس مناسب به طوری که با زعفران واکنش ندهد و از زعفران در طولانی مدت در برابر هوا، نور، گرما و رطوبت محافظت کند، قرار دهید. بنابراین باید رطوبت و دما انبار را کنترل کنید. بسته بندی وکیوم زعفران گزینه مناسبی برای نگهداری طولانی مدت زعفران است. انبار نباید محیطی مرطوب یا گرم داشته باشد تا زعفران نم دار نشود و برای مدت طولانی حفظ شود. ترجیحا زعفران را در بخش تاریک انبار نگهداری کنید.

توجه داشته باشید که بسته بندی زعفران باید به گونه ای باشد که از نشستن گرد و خاک روی زعفران و آلوده شدن آن جلوگیری شود. بهتر است از ظرف های نشکن مثل ظروف فلزی برای نگهداری طولانی مدت زعفران استفاده کنید و توجه داشته باشید که ظرف هایی که درب جفت و درزگیر دارند، برای نگهداری زعفران مناسب هستند. قابل ذکر است که ماندگاری زعفران به شرایط نگهدار آن بستگی دارد.

خطاهای رایج در نگهداری زعفران

خیلی ها در همان اول کار و قبل از خشک شدن زعفران، سراغ خرید زعفران می روند و زعفران را خشک نشده بسته بندی می کنند و فرآیند فریز کردن یا نگهداری در یخچال را استارت می زنند که این کاری بسیار نادرست است. اصول کار بدین نحو است که اگر زعفران خشک نشده باشد، باید آن را خشک کنید، بسابید و بعد دم کرده و فریز نمایید.

گیاه ارزشمند زعفران را می توان تا چند سال هم نگهداری کرد ولی از آنجا که با گذشت زمان عطر و بو و خواص زعفران کم می شود، توصیه می کنیم که حداکثر تا 2 سال سعی کنید زعفران خود را مصرف کنید و بیش از این، زعفران را ذخیره نکنید. نگهداری زعفران در هوایی که آزاد است، نه تنها از جهت وجود آلودگی های آب و هوایی برای زعفران مضر است، بلکه موجب کاهش عطر و بوی دلنشین زعفران هم می شود.

راز نگهداری زعفران برای جلوگیری از تخریب آن!

• اگر می خواهید زعفران شما رنگ خودش را بهتر حفظ کند پس قبل از دم کردن آن، اقدام به کوبیدن و الک کردن آن نمایید.
• سعی کنید محل و مکانی که برای نگهداری زعفران انتخاب می کنید، به دور از هرگونه حشره و جونده ای باشد.
• اگر می خواهید علاوه بر حفظ کردن عطر و طعم زعفران خود، کیفیت عطر و طعم آنرا هم افزایش دهید، پس هنگام مصرف زعفران، آنرا کاملا پودر نمایید.
• سعی کنید درب ظرفی که در آن زعفران را ریخته اید به خوبی ببندید زیرا در غیر این صورت، عطر زعفران کم شده و در نتیجه خواص آن کاهش می یابد.

سخن پایانی مقاله نگهداری زعفران

طبق تحقیقات انجام شده در زمینه نگهداری زعفران به دست آمده است که نگهداری طولانی مدت تا حد زیادی بر رنگدانه ها و غلظت طعم تاثیر می گذارد؛‌ اما بسته بندی و نگهداری مناسب با 5% رطوبت در زعفران، زوال را کاهش داده و در نتیجه ماندگاری محصول را افزایش می دهد. بنابراین زعفران خشک شده از آن جهت که در ظرف و محیط مناسبی قرار بگیرد، اهمیت زیادی دارد و با توجه به این که زعفران خواص ارزشمندی دارد، حفظ این خواص با نگهداری صحیح زعفران حیاتی است.

محمد جواد قیطاسی
نویسنده و هم‌بنیانگذار ماه چین

همیشه آرزو داشتم یک منبع آموزشی جامع زعفران وجود داشت تا علاوه بر یادگیری ساده تر صنعت زعفران، از پیشنهادات آموزشی و دنیای جدید آن استفاده میکردم. آن آرزو، اکنون، “ماه چین” نام دارد.